Diagram przyczynowo-skutkowy, czyli rybia ość w ciągłym doskonaleniu

Na czym polega metoda i kiedy się ją stosuje?

 

Diagram przyczynowo-skutkowy, inaczej nazywany jest też diagramem Ishikawy, ryby lub rybiej ości. Czasem można też spotkać się z określeniem – wykres drzewa, gdyż po obróceniu o 90o przypomina, jak sama nazwa wskazuje, właśnie drzewo.

 

Diagram Ishikawy jest jedną z najpopularniejszych metod stosowanych w przypadku analizy problemu w procesie ciągłego doskonalenia. Znajduje zastosowanie wtedy, gdy chcemy zidentyfikować wszystkie możliwe przyczyny (wejście) wystąpienia danego problemu (wyjście).

 

  

Diagram rybiej ości  służy do analizy związków przyczynowo-skutkowych.

Prowadzi do kompleksowego ujęcia wszystkich przyczyn, których wynikiem jest określony skutek. W przejrzysty i uporządkowany sposób pokazuje też powiązania pomiędzy skutkiem (wynikiem, rezultatem), a związanymi z nim przyczynami.

 

Na podstawie przeprowadzonej analizy ustala się hierarchę przyczyn wystąpienia określonego zjawiska, co jest bardzo ważne z punktu widzenia skutecznego rozwiązania obserwowanego problemu.

 

Jakie są zalety zastosowania diagramu przyczynowo-skutkowego?

 

 

 1. Przedstawienie wszystkich możliwych przyczyn wystąpienia danego problemu czy zjawiska w sposób obrazowy, graficzny.

Taka forma prezentacji danych bardzo ułatwia ich późniejszą interpretację i analizę.

 

 2. Identyfikacja najistotniejszych przyczyn wystąpienia problemu.

 

 3. Koncentracja na przyczynach powstania problemu, a nie na objawach niezgodności.

 

 4. Wykorzystanie wiedzy i doświadczenia osób biorących udział w analizie –  bazowanie na wiedzy eksperckiej.

 

 

Struktura i rodzaje układów diagramu przyczynowo-skutkowego

 

 

Struktura diagramu przyczynowo-skutkowego, źródło: opracowanie własne

 

Rodzaje układów diagramu Ishikawy

 

Najczęściej można spotkać się z trzema układami wykresu rybiej ości. Wizualnie nie różnią się od siebie, mają taką samą strukturę. To, co jest inne, to podejście do formułowania głównych kategorii przyczyn wystąpienia zjawiska / problemu.

 

Z tego względu wyróżniamy więc układy:

przedmiotowy – struktura produktu

technologiczny – struktura procesu produkcyjnego

tzw. czynników uczestniczących – czyli 5M

 

Najbardziej rozpowszechnionym podejściem, a przez to najczęściej stosowanym, jest ostatni wariant, czyli tzw. 5M.

 

A co oznacza skrót 5M?

 

Men – Człowiek (personel, czynnik ludzki tzw. wykonujący, czyli mający bezpośredni wpływ na przebieg procesu, obsługę urządzenia, etc.)

 

Machine – Maszyna (sprzęt, wyposażenie, narzędzie, które może mieć wpływ na wystąpienie problemu)

 

Material – Materiał (składniki, surowce, substancje, towary, etc.)

 

Method – Metoda (procesy, techniki pracy, sposoby wykonywania danych procesów i operacji)

 

Management – Zarządzanie (czynnik ludzki zarządzający, czyli taki, który pośrednio ma wpływ na przebieg procesów, obsługę urządzeń, etc.)

 

 

Tworząc diagram przyczynowo-skutkowy można dodać dodatkowe kategorie, jak np. otoczenie, środowisko czy dowolną kategorię własną. Wszystko zależy od analizowanego problemu i przyczyn jego powstania, jakie będą wskazywane przez uczestników spotkania.

 

Jak przeprowadzić analizę wykorzystując diagram przyczynowo-skutkowy?

 

Instrukcja krok po kroku

 

Krok #1 Narysuj główną oś wykresu i wpisz analizowany problem na końcu strzałki.

 

 

Krok #2 Narysuj osie boczne z głównymi kategoriami przyczyn wystąpienia problemu lub etapami procesu i połącz  je z osią główną.

 

Poniżej przedstawiono przykładowe kategorie główne. W zależności od rodzaju analizowanego zagadnienia można je dowolnie dobierać.

 

 

Krok #3 Zbierz możliwie wszystkie potencjalne przyczyny wystąpienia analizowanego problemu, zjawiska i przyporządkuj do odpowiednich kategorii.

 

Sugerowane przyczyny można  zebrać wcześniej, np. podczas sesji burzy mózgów, metody 6-3-5 lub innej. Można też zbierać pomysły bezpośrednio w czasie przygotowania diagramu rybiej ości.

 

Dana przyczyna powinna być przyporządkowana wyłącznie do jednej kategorii. Czasem dopuszcza się przypisanie propozycji do większej liczby przyczyn głównych, ale tylko w wyjątkowo złożonych problemach- raczej trzeba się tego wystrzegać. W przeciwnym razie może być trudno właściwie zinterpretować  finalny diagram Ishikawy.

 

Krok #4 Zadawaj pytania do każdej wskazywanej przyczyny problemu: co? jak? kiedy? dlaczego? gdzie?

 

Zadając te pytania do podanych informacji wejściowych stopniowo dotrzesz do przyczyny źródłowej.

 

 

 

Co mogło spowodować przerwy w dopływie prądu?

odp: Przetopione przewody.

 

Dlaczego przewody są przetopione?

odp: Z powodu zbyt wysokiej temperatury spowodowanej brakiem płynu chłodzącego.

 

Jak doszło do tego, że nie ma płynu chłodzącego w przewodach?

odp: Rozszczelnił się przewód doprowadzający wodę chłodzącą.

 

Jak widać zadawanie pytań, do każdej z sugerowanych przyczyn, bardzo ułatwia dochodzenie do przyczyny źródłowej. Nie przypomina Wam to metody 5 Why?  Oczywiście, że tak!

Diagram przyczynowo-skutkowy łączy więc co najmniej 3 metody przedstawione we wcześniejszych wpisach.

 

Krok #5 Przeanalizuj przyczyny źródłowe zaistniałego problemu i podejmij działania w celu ich eliminacji.

 

Ostatni etap analizy to oczywiście selekcja wszystkich przyczyn i wybór tych, które w przekonaniu ekspertów miały największy wpływ na powstanie problemu.

Pozostaje już tylko przypisać zadania do osób, które będą odpowiedzialne za ich realizację i wyznaczenie terminu, do kiedy mają to zrobić.

Po wdrożeniu warto przeprowadzić audyt skuteczności wprowadzonych akcji, a jeśli okaże się, że efekt jest trwały – przygotować opis, tzw. lesson learned, aby w przyszłości uniknąć podobnych problemów.

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *